Wat is vertellen?

Uit Stichting Vertellen MediaWiki
Ga naar: navigatie, zoeken

Wat is vertellen?[bewerken]

Vertellen is van alle tijden. Al eeuwen lang vertelt men verhalen. Verhalen over de oorsprong en het ontstaan van de wereld, verhalen over goden, reuzen, dwergen en mensen, verhalen over dieren die net mensen lijken, verhalen over prinsen en prinsessen en verhalen over duizend en een andere dingen. Er zijn bekende verhalen als Sneeuwwitje en onbekende verhalen als De Slangeman, een Swahili sprookje.

Uitvoerende kunst[bewerken]

Vertellen is een uitvoerende kunst, zoals muziek, toneel, dans. Verhalen vertellen is zo oud als de mens zelf. Het verhaal leeft zo lang het telkens opnieuw verteld wordt. De verteller brengt het tot leven. Hij gebruikt de taal om de verbeelding van zijn luisteraars te prikkelen. Hij voert ze mee met op de golven van zijn verhaal. De luisteraar laat dat gewillig toe. Hij laat zich meevoeren langs de lijn van het verhaal, over stroomversnellingen en watervallen, langs rustige beekjes en kabbelende stroompjes, en geeft zelf invulling aan die zaken die niet worden gezegd. De verteller geeft uiting aan zichzelf en daarmee bespeelt hij zijn publiek.

Verteller en luisteraar[bewerken]

Een verteller heeft luisteraars nodig. De groep hoeft niet groot te zijn maar het is wel essentieel. Er is sprake van een wisselwerking tussen verteller en luisteraar. De verteller houdt rekening met zijn publiek. Daar past hij zijn verhaal bij aan. En de verteller reageert op zijn publiek. Hij registreert hun reacties en dat bepaalt mede hoe hij het verhaal vervolgt. Soms vlecht hij actuele zaken in om het publiek nog dichter naar de essentie van het verhaal toe te trekken.

Vertellen en theater[bewerken]

Het belangrijkste voor een verteller is zijn verhaal. Het gaat om zijn woorden en zijn zinnen. Daarbij zijn mimiek, stemgebruik en rekwisieten belangrijk om bepaalde accenten te leggen maar ze mogen niet gaan overheersen. Dan verschuilt de verteller zich achter een performance, dan wordt het gauw een toneelstukje waarbij de verteller belangrijker wordt dan het verhaal. Het verhaal staat centraal. De woorden moeten het doen.

Vertellen en voorlezen[bewerken]

Vertellen is wezenlijk anders dan voorlezen. Wanneer men voorleest, leest men geschreven taal. Geschreven taal is andere taal dan mondelinge taal. Dezelfde woorden worden gebruikt en toch… luister naar het verschil tussen een mondelinge voordracht en een voorgelezen lezing. Schriftelijke taal moet gelezen –en vaak herlezen- worden, het moet ‘kloppen’. Alles is overdacht omdat betekenis zoveel mogelijk eenduidig moet zijn en de hoorder het begrijpt. Vertellerstaal is beeldende taal. De verteller maakt de oren van zijn publiek tot ogen. Met woorden roept hij beelden op. Kleuren, geuren, geluiden, smaken, gevoelens en warmte. Het lijkt een wonder en toch kan iedereen het als je het maar doet.